1991 წლის დეკემბერში კომუნისტური ბლოკის წინამძღოლმა ვეღარ გაუძლო მრავალწლიან გარე შემოტევას, შიდა პოლიტიკურ-ეკონომიკურ აშლილობას და პოზიციები დათმო. ასე დასრულდა თითქმის საუკუნოვანი იდეოლოგიური ომი კაპიტალისტურ და სოციალისტურ ბანაკებს შორის, რომელშიც პოლიტიკოსებთან ერთად ჩართული იყვნენ მეცნიერები, სწავლულები, ცნობილი ავტორიტეტები. ისინი თავიანთ სამეცნიერო შრომებსა და წიგნებში ამტკიცებდნენ საკუთარი იდეოლოგიის პრიორიტეტულობას, სამართლიანობას, მიიჩნევდნენ რა მას კეთილდღეობისა და საყოველთაო წარმატების მოტანის ერთადერთ გზად. ორივე ცდილობდა საკუთარი სიმართლის დამტკიცებას, თუმცა ორი სიმართლის თანაცხოვრება წარმოუდგენელი იყო. ორივე მათგანს აკლდა ცხოვრებისათვის საჭირო კომპონენტი, თუმცა, მიუხედავად ამისა, ორივე მათგანმა მეცნიერთა წყალობით უდიდესი წვლილი შეიტანა კაცობრიობის პროგრესის საქმეში.

თანამედროვე სამყარო, მიუხედავად კომუნისტური იდეოლოგიის მეორე პლანზე გადაწევისა, რელიგიურ-იდეოლოგიური თვალსაზრისით ისეთივე გაყოფილია, როგორც 18 წლის წინ. ბრძოლა მსოფლიო ლიდერობის შენარჩუნებისათვის, ერთი სახელმწიფოს დომინირება, მითუმეტეს ჟანდარმობა თავისთავად იწვევდა და იწვევს სხვათა მხრიდან წინააღმდეგობას.

სამწუხაროდ უნდა აღინიშნოს, რომ დასავლურ ცივილიზაციას ნაკლოვანებანი და სისუსტეები ღირსებაზე ნაკლებად არ აქვს. მიუხედავად თავისუფლებისა, საკმარისობისა, რომელსაც საზოგადოების ცოდნა და კულტურა იძლევა, მიუხედავად ისტორიის ახალი გადაფურცლილი გვერდებისა, ადამიანის ბედნიერება არც გაზრდილა და არც შემცირებულა. არ შემცირებულა სოციალური ჭრილობებიც. “ტექნოლოგიამ და ინდუსტრიალიზაციამ ზენიტს მიაღწია, მაშინ, როდესაც მორალური და სულიერი ცხოვრება დაქვეითდა. მეცნიერების განვითარებასთან ერთად აზრთა სხვადასხვაობა იზრდება. დასავლეთი ნაკლებ ყურადღებას აქცევს სულიერ და მორალურ ფასეულობებს. მან თავი დახარა მანქანის წინაშე. ის, ვინც თაყვანს სცემს მანქანას, არასდროს იქნება გახარებული. მეცნიერება თავს ახვევს ცხოვრების წესს, რომელიც უზრუნველყოფს სიმდიდრეს, მაგრამ არა ბედნიერებას, ვინაიდან ბედნიერება მის კომპეტენციაში არ არის”, - წერს ირანელი მეცნიერი საიდ მოჯთაფა რუქნი მუსავი ლარი.

ირანის ისლამური რევოლუცია, რომელიც გასული საუკუნის სამოცდაათიან წლების ბოლოს განხორციელდა, რიგით რევოლუციად ძნელად ჩაითვლება. მან გარკვეული ნაბიჯი გადადგა კაცობრიობის ისტორიაში არსებული, ზემოთმოყვანილი პრობლემების ამოხსნისათვის. ირანის რევოლუციამ არა მარტო რეგიონი გამოაფხიზლა, არამედ მსოფლიო. ირანის რევოლუციამ დაარწმუნა საზოგადოება, რომ სამართლიანობისათვის ბრძოლას წინ ვერ აღუდგება ვერც მონარქიულ-დიქტატორული რეჟიმი, ვერც მისი მხარდამჭერი, სულისჩამდგმელი აშშ-ს ადმინისტრაცია, ვერც დასავლეთის მმართველი ძალები. ირანის რევოლუცია არა მარტო სახელმწიფოებრივი სისტემის ცვლა იყო, არამედ ახალი აზროვნების, ახალი ფასეულობების, წუთისოფლის ახლებურად აღქმის, ახალი სულიერი და მორალური ცხოვრების დასაწყისად, რომელშიც რელიგიას განსაკუთრებული, წარმმართველი ადგილი უკავია. შემთხვევითობას არ შეიძლება მიეწეროს ამერიკელი პროფესორის უილიამ ბრაუნის სიტყვები: “ძლიერი რელიგიური რწმენის კაცმა, რომლის იდეებს დასავლეთი ყავლგასულსა და შუასაუკუნეობრივს უწოდებდა, შეძლო ის, რამაც შეაზანზარა მსოფლიო. . . ხომეინიმ გააქარწლა დასავლეთის მტკიცება, რომ რელიგიას არ ძალუძს მართოს თანამედროვე საზოგადოება. დიდ…სახელმწიფოებთან ბრძოლაში ის დაუპირისპირდა ვაშინგტონსა და მოსკოვს. მათ არ მისცა ირანის საქმეებში ჩარევის შესაძლებლობა და გაიმარჯვა. წუთისოფელი მან მაშინ დატოვა, როცა საკუთარი მარცხი აგემა თავის მტრებს”.

ირანის 25-საუკუნოვანი ისტორიის მქონე მონარქიის დამამხობელი, ირანის ისლამური რესპუბლიკის დამაარსებელი, მე-20 საუკუნის უდიდესი ირანელი რელიგიურ-პოლიტიკური მოღვაწე, ირანის რევოლუციის ბელადი 1989 წლის 3 ივნისს, მთვარის ჰიჯრით 1409 წლის 28 შავვალს შეერწყა უზენაეს სამყაროს. იმამ ხომეინის გარდაცვალებით მსოფლიომ დაკარგა მშვიდობისათვის თავდადებული მებრძოლი, ადამიანი, რომელმაც უდიდესი გავლენა მოახდინა ისლამურ სამყაროზე. თავისი ცხოვრებით გამოაღვიძა მუსლიმანური სამყარო, ააღორძინა და სიდიადე შემატა მსოფლიოს ერთ-ერთ გავლენიან რელიგიას.
89 წლის ასაკში შეუერთდა იმამი ხომეინი მარადისობას, მის მიერ დატოვებული ქვეყანა კი წარმატებით ართმევს თავს უდიდეს გამოწვევებს დასავლეთიდან, კერძოდ აშშ-დან, ისრაელიდან. თანამედროვე ირანი მძლავრი რეგიონული სახელმწიფოა. ის სამართლიანად ითხოვს მისადმი პატივისცემას ისეთს, რასაც ის სხვებს მიაგებს.

ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში ყოფნისას და ხალხთან საუბრისას თვალში გეცემათ იმამი ხომეინისადმი უდიდესი პატივისცემა, მოკრძალება, სიყვარული. მასზე ლაპარაკობენ, როგორც სულიერზე. მის შემოქმედებას მიმართავენ პერმანენტულად რჩევის მიღებისა და სულიერი სიმშვიდისათვის. იმამ ხომეინის შემოქმედება ფართო და მრავალმხრივია. მის კალამს არა მარტო პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ნაშრომები ეკუთვნის, არამედ კულტუროლოგიური ნაშრომები, სპარსული და არაბული ლიტერატურის ფილოსოფიური გამოკვლევები, მუსლიმანური ღვთისმეტყველების, რელიგიის, სამართლის, ფილოსოფიის, ეთიკის ისტორიის საკითხებზე. იმამი ხომეინის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა ოთხ ათეულ ტომს მოიცავს.

ფართოდაა ცნობილი ხომეინის პოეტური შემოქმედებაც. იმამ ხომეინის ლექსები ვახუშტი კოტეტიშვილის ძალისხმევით ქართულადაც არის ნათარგმნი:

“გაზაფხულმა სიბერე სიჭაბუკედ მიქცია,
ჩემი სიხარულის ხემ ნაყოფი მოიწია.
კვლავ წალკოტში დავბრუნდი, ვარდის ბუჩქს ჩავეხუტე,
ჩემს სატრფოსთან შეხვედრამ ქვეყნად კვლავაც მიწია. . .
სამყაროს ნანგრევებში ვაით გამოზამთრებულს
სამგზავრო ბუკ-ნაღარამ მე ისევ მომიძია. . .”

თეირანის მთებში შეფენილ სახლებში არის გამორჩეული, უბრალო, პატარა, ქვეყნის მბრძანებელთა რეზიდენციებისაგან კარდინალურად განსხვავებული სამოთახიანი სახლი. შედარებით მოზრდილ ოთახში ტრადიციული სპარსული ხის ტახტი, ჯორკო და პატარა მაგიდაა. ამ ოთახში რევოლუციის ბელადი უცხო ქვეყნის სტუმრებს ღებულობდა. სწორედ ამ პატარა ოთახში ხვდა წილად საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრს ე.შევარდნაძეს იმამ ხომეინის მიერ მიღება.

იმამ ხომეინის მოკრძალებული საცხოვრისი არცთუ შორს არის მწვანით დაბურული პარკიდან, ფეჰლევთა დინასტიის სასახლეებით და სასტუმრო სახლებით. 1979 წლის რევოლუციამდე ნიავორანის ნაკრძალის თვალით დანახული დანარჩენი ირანი ისეთივე თვალწარმტაცი იყო, როგორც ნაკრძალის სასახლეები. შაჰინ შაჰ მუჰამედ რეზა ფეჰლევის და მისი კარის ძვირადღირებული წვეულებების და უცხოური ვოიაჟების მიღმა სხვა ირანი არსებობდა. “ირანის ისლამური რევოლუცია იყო ერთდროული გამოხატვა ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური უკმაყოფილებისა, რომელიც აკუმულირდებოდა ათეული წლების მანძილზე”, - წერს ამერიკელი მეცნიერი ნიკ კედი.

ირანის რევოლუცია მრავალი წლის განმავლობაში მწიფდებოდა. რევოლუციური ბრძოლის ჩამოყალიბების პროცესს სრულიად ახალგაზრდა ხომეინიმ დაუდო სათავე. 1941 წელს მან გამოსცა წიგნი, რომელშიც აღწერა რეზა შაჰის დანაშაულებრივი ქმედებები. წიგნში ავტორმა პირველად გაახმოვანა ისლამური ხელისუფლების აუცილებლობაზე და ამ მიზნის მისაღწევად აჯანყების მოწყობაზე.

1960 წლიდან იმამი ხომეინი ახალი ძალით შეუდგა შაჰის თვითმპყრობელური რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლას. მან ბევრი მიმდევარი შემოიკრიბა როგორც რელიგიური, ისე საერო ფენებიდან. ხომეინის აქტიურობა დაპატიმრებით, ხოლო შემდეგ თურქეთში გადასახლებით დასრულდა. საზღვარგარეთ ყოფნის დროს ხომეინი აგრძელებს ურთიერთობას სამშობლოში დარჩენილ რევოლუციურ ძალებთან. ხომეინის აქტიურობით შეწუხებული თურქეთის ხელისუფლება იღებს თურქეთიდან ერაყში იმამის გადასახლების გადაწყვეტილებას. ერაყის ქალაქ ნაჯაფში ხომეინის კარგა ხანს მოუწია ყოფნა, მაგრამ ხელისუფალთა წყალობით, იძულებული შეიქმნა ქუვეიტს გამგზავრებულიყო. ქუვეიტმა მგზნებარე რევოლუციონერი არ მიიღო და საზღვრიდან გამოაბრუნა, რის შემდეგ ხომეინი იძულებული გახდა პარიზში ჩასულიყო. პარიზის გარეუბანში დასახლებულ იმამს ელისეის სასახლის წარმომადგენლები დაუკავშირდნენ და გადასცეს საფრანგეთის პრეზიდენტის სურვილი, თავი შეეკავებინა პოლიტიკური მოღვაწეობისაგან, რამაც უაღრესად აღაშფოთა ხომეინი. – “ასეთი აკრძალვები ეწინააღმდეგება დემოკრატიის პრინციპებს. მას, რომ გამუდმებით მოუწიოს საზღვრიდან-საზღვრამდე, ქვეყნიდან-ქვეყნამდე მოგზაურობა, ის არასდროს უღალატებს დაწყებულ საქმეს”, - იყო იმამის პასუხი.

იმამი ხომეინის მოწოდებებითა და დირექტივებით ირანის რევოლუციური ცხოვრება დუღდა. სისტემატური სახე მიიღო ანტიმონარქისტულმა დემონსტრაციებმა და მიტინგებმა. ადგილი ჰქონდა ხელისუფლების მხრიდან დემონსტრანტთა ხოცვის ფაქტებს, რამაც საყოველთაო აღშფოთება გააასმაგა და რასაც მოჰყვა მოჰამედ რეზა შაჰის ირანიდან გაქცევა.

1979 წლის 12 თებერვალს, 14-წლიანი გადასახლების შემდეგ, იმამი ხომეინი დაბრუნდა თეირანში. მილიონზე მეტი ადამიანი გამოვიდა ქალაქის ქუჩებში რევოლუციის ბელადის შესახვედრად.

ირანის რევოლუცია ამით არ დამთავრებულა. ის დღესაც გრძელდება. ხომეინის საქმის გამგრძელებლები პირნათლად ასრულებენ იმამის ანდერძს: “ყველა იმათ, ვინც იღვწის გაჭირვებულთა საკეთილდღეოდ, ვუბარებ, რომ ამქვეყნიური და იმქვეყნიური სიკეთე იმათი ხვედრია, ვინც ზრუნავს საზოგადოების ღარიბ და უმწეო ფენებზე, სიდუხჭირესა და ტანჯვა-წამებაში რომ იმყოფებოდა შაჰის დესპოტური რეჟიმის დროს და რაოდენ შესანიშნავი იქნება, თუკი მდიდარი და შეძლებული ფენების წარმომადგენლები ნებაყოფლობით უზრუნველყოფენ ღარიბ-ღატაკ და მიუსაფარ ადამიანებს სათანადო საბინაო პირობებით. . . უსამართლობაა, რომ ერთი ადამიანი უსახლკარო იყოს, მეორე კი – ვილებსა და აპარტამენტებს ფლობდეს”.

P.S. როგორც აღმოჩნდა, ქართულ ენაში სწორი ფორმა არის ხომეინი და არა ჰომეინი.

აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლის ნოდარ ხონელიძის სტატია, “ისტორიული ცნობიერების რეინკარნაცია ილია ჭავჭავაძის ფენომენში (თანამედროვე გააზრება)”, გამოქვეყნებულია კრებულში - ახლო აღმოსავლეთი და საქართველო, 2008 წ.

ბმული:

В последние несколько дней в противостоянии между грузинскими властями и оппозицией начинают появляться тенденции, которые в случае их развития могут самым серьезным образом изменить ситуацию в Грузии. Хороши они или плохи, пусть судят те, кто относит себя к какой-то из сторон противостояния. Для меня они в любом случае хороши, так как начинают переводить ситуацию в какое-то более-менее логичное, понимаемое русло. Все, что происходило в этом направлении раньше оставляло чувство если и не легкого абсурда, то, уж в любом случае – прочного непонимания. Шаги оппозиции выглядели непонятными и нелогичными, постепенно приходило ощущение того, что действия лидеров антиправительственного движения идут вразрез с заявленными ими целями, а сами цели просто по определению не могут быть достигнуты с помощью использующихся методов. Некое состояние раздвоения – когда подходишь к зеркалу и вместо своего лица видишь чью-то небритую и незнакомую рожу.

В связи с этим, я бы хотел задать несколько вопросов лидерам грузинской оппозиции. Это вопросы на которые я не могу ответить сам и вопросы, которые, смею надеяться, волнуют не только меня, но и многих, многих других. Я понимаю, что у оппозиционеров сейчас много забот, но пропаганда своей позиции как раз и должна быть одной из них. Благодарю заранее!

Исходя из формальной логики, из заявлений оппозиции и из того как разворачивались акции протеста можно было сделать только два вывода – либо то, что её лидеры планировали свои действия в расчете на то, что Саакашвили уйдет сам и добровольно, либо то, что за всеми действиями и словесами оппозиционных лидеров в действительности стоят совсем другие цели потому, что те, что заявлены ТАКИМИ методами не достигаются. О том, что Михаил Саакашвили должен оставить свой пост говорилось много, часто и жадно. Примеров тому множество, озвучу лишь один из них, просто первый, пришедший на ум – это слова президента новоявленной Ассоциации народов Грузии, бизнесмена Гочи Дзасохова, ранее приближенного к Саакавшили: «Если у него (М.Саакашвили – А.Е.) осталось хоть какое-то самоуважение и уважение к грузинскому народу, он должен уйти».

Если расчет был именно на это, то следует признать все действия оппозиции правильными. Именно так и надо было действовать. Можно ли было рассчитывать на то, что Саакашвили уйдет сам? Можно. Причем, как минимум в трех случаях:

1. Если бы Михаил Саакашвили был тонким, ранимым и совестливым человеком, с очень сложной и легко уязвимой психикой - этаким меланхоличным, постоянно грустящим Пьеро в белом балахоне из сказки А. Толстого «Золотой ключик или приключения Буратино».

2. Если бы США поставили крест на личности Михаила Саакашвили и твердо, однозначно и активно поддержали оппозицию.

3. Если бы акции протеста были бы в несколько раз активнее и, не побоюсь этого слова, агрессивнее.

Рассчитывать на всё это теоретически было можно. Но! Но тут есть одна маленькая проблема - ни один из этих случаев не относится к Грузии.

Конечно, Михаил Николозович не является человеком с тонкой душевной консистенцией. Не видеть и не знать этого невозможно и тем более это относится к людям, которые, как Бадри Бицадзе, могут сказать про себя: «Я с детства знаю негодяя Михаила Саакашвили. Меня не арестовать, а расстрелять надо за то, что стоял все это время рядом с ним.» Михаил Саакашвили – не Пьеро. Напротив, он человек, который безусловно, абсолютно безусловно доказал свою способность захватить власть и держаться за нее чего бы это ему не стоило – свержения правительства, подтасовки результатов выборов, разгона граждан с помощью армии и полиции и даже развязывания полномасштабной войны. После всем известных событий недавних лет вряд ли у кого-то остались сомнения, что решительность и настойчивость этого человека граничат с безумием. Полагаться на то, что его можно свалить воззваниями к совести, по-грузински громкими и эмоциональными требованиями об отставке, выдачей на-гора очередного стопицоттысячного последнего ультиматума крайне идеалистично и безответственно. Сложно представить что люди, все те тысячи людей на улицах Тбилиси, могут довериться кому-то, кто искренне, но авантюристично считает Михаила Саакашвили новым грузинским Пьеро.

То, что оппозиция надеялась на поддержку США понятно. Влияние Америки на расстановку фигур на грузинской политической шахматной доске – огромно. Наличие только этого момента, говорящего в пользу оппозиционеров, даже при всех остальных факторах, свидетельствующих против них, могло бы означать победу. Да, невозможно себе представить президента США, приказывающего Саакашвили уйти, но арсенал средств, которыми обладает американская администрация в отношении продавливания своего решения в Грузии – поистине огромен. Поэтому, не подлежит сомнению, что если бы Вашингтонский обком решил списать грузинского президента со счетов и твердо сделать ставку на нынешнюю оппозицию, то у Саакашвили не было бы ни единого шанса удержать власть. По крайней мере о понимании этого оппозиционеры говорили не раз и не два. Вот, например, высказывание представителя оппозиции в Европе Левана Пирвели: «Приход Обамы к власти означает уход Саакашвили. Он порядком надоел американцам, просто при Буше или Маккейне они не смогли бы его поменять, потому что это выглядело бы как уступка России - и Америка потеряла бы свое лицо. При Обаме они могут заменить Саакашвили на другого политика с более мягкой риторикой по отношению к России.» О том, что лидеры движения против Саакашвили пытались претворить эти ожидания в жизнь можно не упоминать – зачем тогда были осуществлены все эти многочисленные вояжи в США Нино Бурджанадзе и некоторых других лиц, все эти встречи оппозиции с представителями американской администрации на территории Грузии, все эти многочисленные воззвания к Западу? Достаточно долгое время мне лично казалось, что решение на «слив» обанкротившегося президента получено, американский туз лежит у оппозиции в рукаве, и теперь нужно только лишь вывести народ на улицы и достать этот козырь. Но время шло, карта не доставалась и сейчас уже абсолютно понятно, что её не существует, по крайней мере в том виде, который бы позволил немедленно сбросить Михаила Саакашвили.

Третьим вариантом развития событий могло быть то, что при принятии решения на вывод людей на улицы и рассчитывая, что именно это заставит президента подать в отставку, оппозиция полагала, что её поддержит гораздо больше людей. То есть, думали, что выйдет столько народу, что Саакашвили ужаснется, а в реальности вышло меньше. Эта возможность более интересна, чем 2 предыдущих. Во-первых, она дает нам некую многовариантность и во-вторых выводит на анализ того, что сама оппозиция делала для того, чтобы получить необходимое количество людей.

Говоря о многовариантности, следует вернуться к ощущению легкого абсурда, не оставлявшее меня долгое время, когда я пытался анализировать шаги оппозиции. В борьбе против ненавистного ей президента оппозиция продемонстрировала новый для Грузии, да и вообще нечасто употребляющийся в мировой практике метод насильственного свержения власти ни разу ненасильственным путем. Как говорится – и замуж сходить, и в девках остаться! Речь идет о неоднократных заявлениях оппозиционных лидеров о том, что они будут действовать исключительно мирным, законным образом и не прибегнут к насилию. Желание лидеров оппозиции соблюсти политическую невинность и свергнуть власть, продолжая оставаться в поле мирных действий и рамках законов, стоящих на страже этой самой власти, конечно похвально и происходи все это где-нибудь в Индии, да во времена Махатмы Ганди – цены бы этому желанию не было! Но Грузия – это не Индия, а Михаил Саакашвили – не Махатма Ганди - великий гуманист, проповедующий принцип ненасилия!

В таких условиях, исключительно мирные, ненасильственные действия, связанные только с уличными шествиями, митингами и выставлением по городу клеток никоим образом не могут привести с свержению Михаила Саакашвили! С другой же стороны – уже то, что сейчас делает оппозиция – блокирование автомагистралей, железнодорожных вокзалов и административных зданий – это уже выход за рамки законности и, следовательно, уже нарушение обещаний, данных народу перед началом акций! Это та математическая задача, которая при существующих переменных не может привести к искомому результату. И политические призывы тут не помогут — это чистая математика! Ну поставьте себя на место Саакашвили. Все эти воззвания к совести и заламывания рук на площади ему глубоко до лампочки — он не Пьеро, лицензии на его отстрел американцы оппозиции не дали, сами оппозиционеры ему сильно не мешают, ну митингуют себе там где-то, выступают… Да пусть выступают! Ему-то зачем уходить? Что ему лично угрожает?

В этом отношении действия оппозиции предстают совершенно в другом свете — становится понятно, что данная тактика не только не позволит достичь заявленных целей, но вместо того в уже в среднем периоде она приведет к поражению самой оппозиции. В истории есть немного примеров когда значительное количество людей митинговало бы в течении долгих месяцев. По сути, в этом проявляется вся абсурдность грузинской ситуации. Складывается ощущение, что оппозиция тщательно проанализировала существующий богатый опыт антиправительственных выступлений и стала применять его….. с точностью до наоборот! По какой-то лично мне непонятной причине она отказалась от использования успешных способов свержения власти, доказавших свою реализуемость и взяла на вооружение провальные, но внешне броские методы, позволяющие эффектно выглядеть её лидерам.

В ходе большинства успешно закончившихся попыток свержения власти противники этой власти не «тупо» стояли на улицах, а так или иначе, как минимум, стремились парализовать действия этой самой власти, введя её в состояние административного вакуума, когда её указания по той или иной причине не исполняются, а как максимум пытались перехватить власть путем захвата ключевых пунктов государственного управления. Вспомните известный ленинский план восстания, который ставил сам успех восстания в зависимость от быстрого захвата важнейших пунктов столицы: телефона, телеграфа, вокзалов, мостов и правительственных учреждений. Из современных примеров можно упомянуть свержение в 2005г. киргизского президента Оскара Акаева - тогда оппозиция захватила аэропорт, мэрию, здания милиции и УВД и Акаев ушел только тогда, когда почувствовал, что потерял контроль над столицей, считавшейся его оплотом. И наоборот — примеров того как немалое количество оппозиционного настроенного народа стояло бы на улицах и площадях месяцами, взывая к совести правителей и это бы успешно заканчивалось практически не наблюдается. Уже в средне-длинном периоде это приводит к уменьшению количества сторонников оппозиции и озлоблению обычных граждан, вынужденных терпеть все неудобства протестного движения и, как следствие, к неминуемому разгону оппозиционеров.

Последние заявления Н. Бурджанадзе, некоторых других лидеров, несколько изменившаяся в последнее время тактика действий оппозиционных масс, по крайней мере, восстанавливают какую-то базовую, элементарную логику в этом вопросе, как говорят американцы – «back to normal». Но по некоторым другим моментам действия оппозиции продолжают оставаться необъяснимыми. К этому, в частности, относится то, что оппозиция начала активные действия и вывела людей на улицы, не обеспечив себе максимально возможную поддержку противников нынешнего режима. То есть, лидеры оппозиции приняли решение на вывод людей на улицу, не сделав самое основное из того, что они просто по логике вещей должны были сделать, чтобы получить поддержку граждан Грузии и иметь на улицах то количество людей, которое действительно могло бы ужаснуть даже такого прожженного прагматика как М. Саакашвили. Это все-равно как если бы военачальник решал идти в наступление не позаботившись о максимально возможной концентрации сил в нужном месте и в нужное время. Это как минимум безответственно.

В чем же заключается безответственность оппозиции? Главное — это то, что оппозиция называет виновного в ситуации, но не предлагает путей выхода из нее. Если мы возьмем два извечных русских вопроса — «Кто виноват?» и «Что делать?» - то увидим, что оппозиционные лидеры очень хорошо знают ответ на первый из них и совершенно не представляют себе ответ на второй. И в этом отношении оппозиция похожа на кандидата на выборах, который вообще не показывает народу свою политическую платформу. Победить такой кандидат может только на фоне слепой ненависти к его сопернику. Народу же нужно хоть что-то! В практическом плане это трансформируется в меньшее количество людей на улицах так как кто-то может быть и пошел бы против Саакашвили, но не знает к чему это все приведет и, образно говоря, класть свою голову за то, что ему непонятно не будет.

Во-вторых, безответственность оппозиции заключается в её разрозненности. То что она разрозненна было видно уже с самого начала несмотря на все ритуальные заверения в единстве. Главным признаком раздробленности являлось то, что основные игроки не смогли выдвинуть единого лидера, который бы потом стал президентом Грузии. Это может означать лишь одно — таким лидером каждый из них видит только себя и после свержения М. Саакашвили (если это произойдет) начнется такая грызня за власть, что мало не покажется никому и в первую очередь самому грузинскому народу. У меня нет сомнений, что оппозиция не осознает, что личные политические, президентские амбиции её лидеров и нежелание объединиться реально ставят под угрозу успех всего дела и ослабляют позиции тех людей, кто им доверился и вышел на улицы. Осознает. Но амбиции все равно выше! Как в этих условиях на улицу можно вывести максимальное количество противников существующего режима?

В-третьих, оппозиция, по крайней мере, её основные, наиболее популярные лидеры, не предлагает электорату ничего нового по сравнению с тем, что ему предлагает Михаил Саакашвили. Не предлагает и предложить не может. Потому, что она сама есть Михаил Саакашвили и похожа на него, как говорят юристы, «до степени смешения». Все известные люди, принимающие в ней участие так или иначе были активными членами команды грузинского президента, а некоторые еще совсем недавно разгоняли своих нынешних политических товарищей. Это библейские Савлы, превратившиеся в Павлов и из гонителей христиан, ставшие их сторонниками. Продолжая же сравнение с Пьеро, можно дать и другую цитату из книги о Золотом ключике: «Как бы мне её назвать? — раздумывал Карло. — Назову-ка я её Буратино. Я знал одно семейство — всех их звали Буратино: отец — Буратино, мать — Буратино, дети — тоже Буратино…» Правда, дальше у Алексея Толстого идет фраза, не подходящая к ситуации в Грузии: «Все они жили весело и беспечно…»

Несмотря на всю высокую риторику, идущую из уст оппозиционеров, курс, который они предлагают мало чем отличается от курса Саакашвили, а те красивые лозунги, которые они бросают в массы, типа «дружба с абхазами и осетинами» и «дружба с Россией» – это во многом популизм и во многом утопия. Популизм – потому, что ни один из оппозиционных лидеров не говорит КАК этого добиться и не предлагает плана выхода из ситуации. Утопия – потому, что многие из этих лозунгов в рамках нынешней грузинской политической парадигмы не достижимы изначально, по определению.

Оппозиция не в состоянии предложить альтернативную программу для Грузии и предлагает только альтернативную команду для осуществления той же самой программы. Этого мало для получения максимальной поддержки населения. Как правило, когда народ объединяется в своем противостоянии власти ему хочется нового курса, новых методов реализации этого курса, новых лиц и новых идей. Здесь же ему дают старый курс, старые идеи, старые лица и неизвестно какие методы достижения целей! В таких условиях если кто-то скажет, что оппозиция хорошо подготовилась к выступлению, я скажу, что – нет! Собрать максимально возможное количество людей ТАКИМИ методами невозможно. И это явные ошибки оппозиции, за которые она должна отвечать перед людьми, которые ей доверились и которых она вывела на улицу. Победить в таких условиях можно исключительно на фоне ненависти к нынешнему президенту и если Михаил Саакашвили все же подаст в отставку, то это будет не столько победой оппозиции, сколько поражением лично М. Саакашвили

Вообще же Грузия – уникальная страна! Если вся грузинская история последних 500 лет оставляет впечатление дежа-вю, то история последних 17 лет представляет дежа-вю в квадрате, ускоренное и сжатое по времени. За этот достаточно короткий период мы с вами были свидетелями того как неоднократно, с разницей в несколько лет один демократически избранный, призванный народом и всенародно поддерживаемый грузинский президент свергал другого такого же призванного народом и демократически избранного президента. Это было не раз и не два, это продолжается и сейчас. Дежа-вю. Другой такой страны не существует. При этом сам курс страны в основных чертах не меняется. Меняются лишь лица людей, которые берутся за его осуществление и традиционно оказываются неспособными его осуществить.

В связи с этим – мой первый вопрос оппозиции:
1. Может быть все-таки дело не в лицах? Может дело в курсе?
Далее. 2. На чем основывалось решение лидеров оппозиции вывести народ на улицы? Что должно было повергнуть Михаила Саакашвили на подачу в отставку?
3. Что выше для лидеров оппозиции – личные президентские амбиции либо успех всего дела и доверие людей, которые за ними пошли? Если ответ – второе, то почему тогда они не смогли выбрать единого лидера?
4. В чем отличие оппозиции от Михаила Саакашвили?
5. Есть ли у оппозиции понимание куда должна идти Грузия и как она должна туда идти?

Я буду благодарен представителям грузинской оппозиции, если получу ответы на свои вопросы. Если же не получу, то… все равно буду благодарен потому, что то дело, что они делают - пусть неуклюже, пусть в чем-то ошибочно и пусть где-то идеалистично. Но оно в состоянии, хотя бы теоретически, улучшить ситуацию в самой Грузии и исправить отношения с её соседями. На это хотя бы можно надеяться! С существующей же властью этого не будет никогда.

მესამე (განვითარებადი) სამყაროს არც ერთ ცალკე აღებულ ქვეყანაში გლობალიზაციას არ გამოუწვევია საერთო კეთილდღეობის ზრდა.

«გლობალიზაციის დოქტრინა სხვა არაფერია, თუ არა ლამაზად შეღებილი ფასადი, რომლის საშუალებითაც იგი თავის მსხვერპლს განვითარებად ქვეყნებში ამშვიდებს და მისი ყურადღება გადააქვს სხვა თემებზე, სანამ მდიდარი ქვეყნები ღარიბ ქვეყნებს რესურსებისაგან ფიტავენ და ისეთ მდგომარეობაში აგდებენ, რომ ვერასოდეს შეძლონ იმპერიული ძალებისადმი წინააღმდეგობის გაწევა - წერს ცნობილი ამერიკელი პოლიტოლოგი ჩალმერს ჯონსონი თავის წიგნში «იმპერიის ტკივილები». მილიტარიზმი, საიდუმლოებით მოცულობა და რესპუბლიკის დასასრული, 2003 წელი).

იმავდროულად გლობალისტები არწმუნებენ ხალხს მთელ მსოფლიოში, რომ «განუვითარებელი» ქვეყნები თვითონვე არიან თავიანთ სიღარიბეში დამნაშავე კორუფციის, კლანურობის და საკუთარი შანსების გამოყენების უუნარობის გამო.

სამაგიეროდ დიდი ქვეყნები ჩააგონებენ ღარიბი სამყაროს მოსახლეობას, რომ ღია ბაზრები, თავისუფალი ვაჭრობა, ყველას კეთილდღეობას ნიშნავს, რაც ძირშივე არასწორია და ხელს აძლევთ ტრანსნაციონალურ კომპანიებს, რომლებმაც იზრუნეს საამისოდ და ფლობენ ამ ბაზრებით მანიპულირების ძალასა და რესურსებს. ამიტომაც არის, რომ გლობალიზმს ყველაზე მეტი მომხრეები ამერიკელ ეკონომისტებსა და პოლიტოლოგებში ჰყავს.

დღესდღეისობით არსებულ 25 მაღალგანვითარებულ კაპიტალისტურ ქვეყანას წარმატებისათვის არ მიუღწევია გლობალიზაციის მიერ ნაქადაგები რეცეპტებით. ჯერ კიდევ 1841 წელს აშშ-ში გერმანიიდან ემიგრირებული ეკონომიკის თეორეტიკოსი ფრიდრიხ ლისტი ნაშრომში «პოლიტიკური ეკონომიკის ნაციონალური სისტემა» წერდა: «ვინც მაღალ სიმაღლეებზე მწვერვალს მიაღწია, მათი საყვარელი და თან მოხერხებული ტრიუკია იმ კიბის გადაგდება, რომლის საშუალებითაც ისინი ამ სიმაღლეზე ავიდნენ, რათა სხვამ ვერავინ შეძლოს მათსავით ამოსვლა» [1:75].

ფაქტია, რომ უმნიშვნელოვანესი ინდუსტრიული ქვეყნები - აშშ, იაპონია, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, შვეცია, ბელგია, ნიდერლანდები, შვეიცარია, ინდუსტრიულად განახლებადი ქვეყნები (სამხრეთ კორეა, ტაივანი და სინგაპური) - ყველა მათგანმა მეტ ნაკლებად ერთნაირი გზით და საშუალებით მიაღწია წარმატებას - ესაა ეკონომიკური პროტექციონიზმი. მათ საკუთარი ბაზრები მაღალი საბაჟო ტარიფებისა და კიდევ ბევრი «არასატარიფო» სავაჭრო დაბრკოლების შექმნის გზით გააძლიერეს. მაგ: დიდმა ბრიტანეთმა თავისუფალი ვაჭრობა მხოლოდ 1840 წელს დაუშვა - როდესაც თავად დიდი ხანია იყო მსოფლიოს წამყვანი ქვეყანა. 1790 წლიდან 1940 წლამდე აშშ მსოფლიოში ბაჟებითა და სავაჭრო ბარიერებით ყველაზე უფრო დაცულ მაკროეკონომიკას წარმოადგენდა. ერთერთი ქვეყანა, სადაც 1970-80-იან წლებში არც ერთი იაპონური მანქანა არ მოძრაობდა, სამხრეთ კორეა იყო, რომელიც ამ პერიოდში საკუთარი საავტომობილო ინდუსტრიის ორგანიზებას იწყებდა. თითოეულმა ამ ოდესღაც «განვითარებადმა» ქვეყანამ სხვადასხვა მეთოდით მოიპოვა პროგრესული ტექნოლოგიები იმ ქვეყნებისაგან, რომლებიც მათ განვითარებას უწყობდნენ ხელს, იკვლევდა და აანალიზებდა ამ ტექნოლოგიებს და შემდეგ მიზნობრივად დებდა ინვესტიციებს მათ გაუმჯობესებასა და განვითარებაში. სახელმწიფო იცავდა და მხარს უჭერდა წარმატებულ სამამულო საწარმოებს, რომლებშიც ექსპორტიორობის პოტენციალს ხედავდა. იმისათვის, რომ საკუთარი პროდუქციით ჩაენაცვლებინათ იმპორტული საქონელი, ეს ქვეყნები მასობრივი სუბვენციებით, ხშირად ხარჯიანობის გათვალისწინების გარეშე ეხმარებოდნენ არაკონკურენტულ ადგილობრივ კომპანიებს.

მოკლედ, მსოფლიოში არსებული მცირერიცხოვანი (25 ქვეყანა 200-დან) წარმატებული ქვეყნები ზუსტად იმის საწინააღმდეგოს აკეთებდნენ, რაც მათ გლობალიზაციის თეორეტიკოსთა მიხედვით უნდა გაეკეთებინათ, ხოლო ვინც გაატარა გლობალისტთა თეზისები - «თავისუფალი ვაჭრობის» შემოღება, კომუნალური საწარმოების გაყიდვა, კაპიტალის გადაადგილებებზე კონტროლის მოხსნა, საკუთარი მეწარმეებისათვის პრივილეგიების გაუქმება და ა.შ. - ყველამ კატასტროფული შედეგი მიიღო [1:77]. ამ ქვეყნების რიცხვში შედის საქართველოც, რომლის ეკონომიკა ფაქტიურად დაინგრა.

1981 წლიდან აშშ გლობალიზაციის დროშით და მის საფარველქვეშ ახორციელებს საგანგებო სტრატეგიას, რომელიც 2 მიზნის რეალიზაციას ისახავს მიზნად: ერთი მხრივ, აშშ ცდილობდა სახელმწიფოს მიერ მართული კაპიტალიზმის (როგორიცაა იაპონიაში) დისკრედიტაციას და იაპონური მოდელით განვითარებადი აღმოსავლეთ - აზიური ქვეყნებიდან დანარჩენ მსოფლიოში ამ მოდელის გავრცელების დამუხრუჭებას. მეორე მხრივ, აშშ ცდილობდა განვითარებადი, მესამე სამყაროს ქვეყნების სუვერენიტეტის შესუსტებას, რათა გაძლიერებულიყო მათი დამოკიდებულება მაღალგანვითარებულ კაპიტალისტურ ქვეყნებზე, არ მომხდარიყო მათი ერთ ძალად ორგანიზება და მდიდარი ქვეყნებისაგან სამართლიანი სავაჭრო პირობების მოთხოვნის წამოყენება. ამ სტრატეგიის განხორციელების ბერკეტებად გამოყენებულ იქნა ჯერ მსოფლიო ბანკი და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, მერე კი 1995 წლიდან შექმნილი მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია (მსო).

რეალურად კი მსოფლიო ბანკი და საერთაშორისო სავალუტო ფონდი აშშ ფინანსთა სამინისტროდან კონტროლდებიან. ორივეს რეზიდენცია მდებარეობს ვაშინგტონში ორ მეზობელ ქუჩაზე (მე-19 და «ეიჩ» ქუჩებზე), ორივე ისეთ სისტემაზეა დაფუძნებული, რომ აქ გადაწყვეტილებებს ვერ მიიღებენ აშშ ფინანსთა მინისტრის თანხმობის გარეშე. 1980-იან წლებში აშშ-მა ორივე ორგანიზაციას მიანიჭა «მესამე მსოფლიოს» ვალების პრობლემების მოგვარების პრეროგატივა და მისცეს ორი მითითება ამ კუთხით: პირველ რიგში იზრუნეთ იმისთვის, რომ მოვალე ქვეყნები თავიანთი ვალების გასტუმრებას ნაწილობრივ მაინც მოემსახურებიან და ოფიციალურად გადახდის უუნაროდ არ გამოაცხადებენ თავს, ამასთან, ამ ქვეყნებს იმდენი ფული გამოსძალეთ, რამდენიც შესაძლებელია.

ორივე ძირმომპალმა ორგანიზაციამ სიამოვნებით მიიღო აღნიშნული ინსტრუქცია, რის საშუალებითაც მათ ახალი ფუნქცია შეიძინეს არაპერსპექტიული კრედიტების გამცემი ბანკების სასარგებლოდ ფულის ამოღება [2:78].

ძალიან მალე მესამე სამყაროს ქვეყნების უმრავლესობა მოექცა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ეკონომიკური იდეოლოგიის წნეხში და 2000 წლისათვის 90 სახელმწიფო (მათ შორის საქართველო) ვაშინგტონის მიერ გამოწერილი შოკური თერაპიის ფარგლებში «სტრუქტურულად ადაპტირებულ» იქნა (ვალდენ ბელლო).

ეს ქვეყნები თავიანთი ვალების მოსამსახურებლად ახალ კრედიტებს იმ შემთხვევაში მიიღებდნენ, თუ შეასრულებდნენ მსოფლიო ბანკის და სავალუტო ფონდის «რეკომენდაციებს» (სინამდვილეში ბრძანებებს), ისინი პირველ რიგში ითხოვენ ვაჭრობის «ლიბერალიზაციას», რაშიც იგულისხმება უცხოელებისათვის ადგილობრივ ეკონომიკაში ჩარევის საშუალებებისათვის ყველანაირი ბარიერის მოხსნა. ამის გარდა, მოცემულმა ქვეყანამ უნდა შეამციროს ჯანდაცვისა და განათლების სფეროში სოციალური პროგრამებისათვის გათვალისწინებული ხარჯები, რათა საბიუჯეტო სახსრები გამოთავისუფლებულ იქნას უცხოური ბანკებისადმი არსებული დავალიანების მოსამსახურებლად. შემდგომ ხდება ადგილობრივი სოფლის მეურნეობისათვის სუბვენციების შეწყვეტის იძულება და ამის საპირისპიროდ იმ აგროკონცერნებისათვის დახმარების გაზრდა, რომლებიც აწარმოებენ ყვავილებს ან ხილს. სავალუტო ფონდი ითხოვს, რომ გაუქმდეს კაპიტალზე კონტროლი მთელი ქვეყნის მასშტაბით და უცხოელ ინვესტორებსა და საწარმოებს მიენიჭოთ უფლება, შეისყიდონ სახელმწიფო მფლობელობაში არსებული კომუნალური საწარმოები, სატელეფონო და სატრანსპორტო კომპანიები და ნედლეულის მომპოვებელი საწარმოები (ყოველივე ჩამოთვლილი საქართველოში უკვე უცხოელთა ხელშია).

მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბათ მაინც შემდეგი მოთხოვნაა: თუკი განვითარებად ქვეყანას სურს მსოფლიო ბანკისაგან კრედიტის აღება, მან საკუთარი ვალუტის (მაგ. - ლარის) კონვერტაბელურობა უნდა უზრუნველყოს. ამრიგად, ეს სახელმწიფო იძულებული ხდება, გაცვლითი კურსის მიუხედავად, საკუთარი ვალუტა უცხოურ საანგარიშსწორებო საშუალებებზე გაყიდოს და ამით მისი მომავალი ღირებულების განვითარება სასპეკულაციო ოპერაციებზე დამოკიდებული გახადოს. ასეთი პროგრამები, როგორც წესი, ისე ასუსტებენ ამა თუ იმ ქვეყანას, რომ იგი პერიოდული ეკონომიკური კრიზისებით მოცემულ კლეპტოკრატიად ყალიბდება, რომელთაც წინ უსწრებდნენ ველური სპეკულაციები (როგორც, მაგალითად მექსიკაში 1994-95 წლებში, ტაილანდში, სამხრეთ კორეასა და ინდონეზიაში 1997 წელს, ბრაზილიასა და რუსეთში - 1998 წელს, არგენტინაში 2000 და ვენესულეაში 2002 წლებში).

ამის გარდა სამუშაო ბაზარი დამოკიდებული ხდება დასავლურ კონცეფციებზე, რომლებიც იმ მომენტში უკვე პრაქტიკულად მთელი სამომხმარებლო საქონლისა და საზოგადოებრივი მომსახურების სექტორის ერთმანეთში გაყოფას ასწრებენ (ჯონ მედელი). ამ პოლიტიკის არქიტექტორი და მთავარი მოგებული მხარე აშშ-ია, მაგ: 1992-93 წლებში მსოფლიო ბანკში კრედიტების საკითხს წყვეტდა ლოურენს სამერსი შემდეგში პრეზიდენტ ქლინთონის ადმინისტრაციაში ფინანსთა მინისტრი და ბოლოს ჰარვარდის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი. სწორედ სამერსმა მოუწოდა 1991 წლის 12 დეკემბერს მემორანდუმით ინდუსტრიულად მაღალგანვითარებული ქვეყნების გარემოს დამაბინძურებელი კომპანიების მფლობელებს თავიანთი წარმოებები განვითარებად ქვეყნებში გადაეტანათ: «მე ვფიქრობ, დაბინძურებული ნარჩენების შენახვა დაბალი ხელფასების ქვეყნებში იდეალური ვარიანტია» [1:80]. ასე «ზრუნავენ» განვითარებად ქვეყნებზე განვითარებული ქვეყნები. შედეგებიც სათანადოა. თუ 1960-80 წლებში ლათინური ამერიკის და კარიბის აუზის ქვეყნების ეკონომიკა მთლიან შიდა პროდუქტის მაჩნევებლით ერთ სულ მოსახლეზე 75%-იათ გაიზარდა, 1980-2000 წლებში - გლობალიზაციის ფაზის პიკზე - მხოლოდ 6%-ით გაიზარდა.

ნობელის პრემიის ლაურეატი, ეკონომისტი, მსოფლიო ბანკის კვლევების ყოფილი დირექტორი, იოზეფ შტიგლიცი შემდეგ დასკვნამდე მივიდა: «შეძლებული ქვეყნები, რომლებიც ოფიციალურად თავისუფალ ვაჭრობას ქადაგებენ, უფრო ხშირად თავად იყენებენ საბაჟო გადასახადებსა და სუბვენციებს ღარიბი ქვეყნებიდან იმპორტის შესაზღუდად და ისინი ამით უარს ამბობენ ღარიბი ქვეყნების საექსპორტო შესაძლებლობების რეალიზაციაზე, რაც მათ სიღატაკისაგან თავის დასაღწევად და ეკონომიკური ზრდისთვის ბიძგის მისაცემად სჭირდებათ» [2:83].

ფაქტია ისიც, რომ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის დაარსების შემდეგ (1995წ.) მსოფლიოში სიღატაკე კი არ შემცირდა, არამედ, პირიქით, უფრო ჩქარა იწყო მატება.
მსოფლიო ბანკის და სავალუტო ფონდის ყველაზე თვალსაჩინო მსხვერპლი გახდა ერთ დროს მდიდარი და განვითარებული ქვეყანა - არგენტინა.

1991 წლის თებერვალში არგენტინამ გადაწყვიტა საკუთარი ეკონომიკის რადიკალურად გადაკეთება აშშ-ის მოდელის მიხედვით. პრეზიდენტმა კარლოს მენემმა ეკონომიკის მინისტრად მოიწვია ჰარვარდის უნივერსიტეტში განათლებამიღებული ეკონომისტი დომინგო კავალლო. მან არგენტინის ეკონომიკა მასობრივად გახსნა უცხოური ინვესტორებისათვის (როგორც ეს კეთდება დღეს საქართველოში) და არგენტინული პესოს მიბმა მოახდინა ამერიკულ დოლარზე (1=1). ორივე ვალუტა თავისუფალ ბრუნვაში იქნა გაშვებული. არგენტინა სავალუტო ფონდის ნეოლიბერალურ სავაჭრო - ეკონომიკურ პრინციპებს და რეცეპტებს ყველა ქვეყანაზე გულმოდგინედ ატარებდა ცხოვრებაში. 1998 წელს არგენტინული ბანკების 80% უცხოელებს ეკუთვნოდა. აშშ ფინანსთა მინისტრი, ზემოთნახსენები ლოურენს სამერსი აქეზებდა არგენტინას და ქებას არ იშურებდა მის მიმართ. თავდაპირველად პესოს დოლარზე მიბმამ არგენტინის პოზიციები გააძლიერა საერთაშორისო ვაჭრობაში, მაგრამ, როცა დოლარის ფასმა მოიმატა და კონკურენტმა ქვეყნებმა თავიანთი ვალუტის კურსი დაწიეს, მათი პროდუქცია გაიაფდა არგენტინულ პროდუქტთან შედარებით. ვინაიდან არგენტინაში ეროვნული მასშტაბით განხორციელებული სამეწარმეო ტრანსაქცირების დიდი ნაწილი დოლარში იყო განხორციელებული და საბანკო ანგარიშები ასევე დოლარში გახსნილი, არგენტინის მთავრობამ ვერ მოახერხა პარიტეტის გაუქმება. შედეგად არგენტინული პროდუქტები მსოფლიო ბაზარზე გაძვირდა და მთავრობა იძულებული გახდა, აეღო კრედიტები, რომ ეკონომიკა სრული კოლაფსისაგან ეხსნა.

ამ მომენტიდან არგენტინამ დაამყარა უსიამოვნო რეკორდი - მას კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი დავალიანება დაუგროვდა - 160 მილიარდი დოლარის ოდენობით. ქვეყნის ეროვნული შემოსავალი ერთ წელიწადში 68% -ით შემცირდა, მოსახლეობის ნახევარზე მეტი, რომელიც საშუალო ფენას ეკუთვნოდა, სიღატაკის ზღვარს ქვევით აღმოჩნდა. მთავრობამ კვლავ სავალუტო ფონდს მიმართა დახმარებისათვის. ფონდმა არგენტინის მაშინდელ პრეზიდენტს ფერნანდო დე ლა რუას კრედიტების წინაპირობად დაუდო მკაცრი საბიუჯეტო ეკონომიის კურსის გატარება - ხალხი გაათავისუფლეს საჯარო სამსახურებიდან (როგორც საქართველოში), შემცირდა ხელფასებისა და პენსიების სიდიდე, გაუქმდა ხელფასების დანამატი პრემიები. ამის შემდეგ მასობრივმა დემონსტრაციებმა და პოლიციის ტერორმა ქვეყნის ეკონომიკა თითქმის დაანგრია. 2000 წლის დეკემბერში სავალუტო ფონდმა არგენტინას თანხმობა გამოუცხადა 40 მილიარდიან კრედიტზე იმ პირობით , თუ მთავრობა განაგრძობდა საგარეო ვალების მომსახურებას და ღარიბებისათვის სოციალური დახმარების შემცირებას. ეს ისეთი პირობები იყო, რომელთა მიღებაც უკვე არც ერთ მთავრობას არ შეეძლო. მომდევნო 14 თვის მანძილზე ქვეყანამ 5 მთავრობა და 6 ეკონომიკის მინისტრი გამოიცვალა. რადგანაც არგენტინის მთავრობა სავალუტო ფონდის მითითებებს ამჯერად ისე აღარ ახორციელებდა და ვინაიდან ეს ქვეყანა აშშ-თვის ნაკლებ სტრატეგიული მნიშვნელობას ატარებდა (ვიდრე, მაგალითად, ასევე დიდი დავალიანების მქონე თურქეთი), სავალუტო ფონდმა უარი განუცხადა არგენტინას კრედიტებით დახმარებაზე. შედეგად, არგენტინაში ინფლაციამ 10 წლის განმავლობაში პირველად ისევ მიაღწია ორნიშნა რიცხვს, პესოს ღირებულება 220%-ით დაეცა და საზოგადოებრივი წესრიგი მოიშალა. საბოლოოდ არგენტინა - ლათინური ამერიკის ეს ერთი ყველაზე უფრო მდიდარი ქვეყანა, წარუმატებლობის საჩვენებლ მაგალითად იქცა - ნეოლიბერალიზმის, გლობალიზაციისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის წყალობით.

არგენტინის მაგალითი საქართველოს ხელისუფლებისათვის საერიოზულ გაფრთხილებად უნდა იქცეს, თუ რა შედეგები მოაქვს სხვის ჭკუაზე სიარულს, ღია საზღვრებს, თავისუფალ ვაჭრობას, ყველა სტრატეგიული ობიექტის სხვებზე მიყიდვას, ეკონომიკური პროტექციონიზმის არგატარებას და ქართული ბიზნესისათვის არდახმარებას.

გამოყენებული ლიტერატურა
1. გულბაათ რცხილაძე, აშშ საგარეო პოლიტიკის საფუძვლები ამერიკელი და და ევროპელი ავტორების მიხედვით, თბ., 2008
2. Chalmers Johnson: The Sorrows of Empire. Militarism, Secrecy, and the End of the Republic. By Metropolitan Books, New York 2003.

აგვისტოში  რუსეთ-საქართველოს შორის მომხდარი ომის გამოსაძიებლად შექმნილი ჯგუფი, დღეს სოხუმში ჩავიდა. ისინი  ამ ომთან დაკავშირებით იქ არსებულ ვერსიებს მოისმენენ. მათ ამ საქმის დეტალურად შესასწავლად ორი თვეღა დარჩათ. საბოლოოდ, მათი ვალია ევროკავშირს წარუდგინონ დასკვნა, რომელიც პასუხს გასცემს შემდეგ შეკითხვებს: ვინ და რატომ დაიწყო ეს ომი.

ჩეჩნეთის პრეზიდენტი რამზან კადიროვი აცხადებს, რომ ლონდონში მყოფ ჩეჩენ სეპარატისტთა ერთ-ერთ ლიდერს ახმედ ზაკაევს ფედერალური ძალების წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში უშუალო მონაწილეობა არ მიუღია, ამიტომაც მას ჩეჩნეთში დაბრუნება თავისუფლად შეუძლია. ეს განცხადება კადიროვმა დღეს ტელეარხ “გროზნის” ეთერში გააკეთა. მასთან ერთად ამ გადაცემაშიმონაწილეობდნენ ჩეჩნეთის ეროვნულ გამათავისფლებელი მოძრაობის ლიდერები, რომლებიც, რუსული მედიის ინფორმაციით, ჩეჩნეთში ახლახანს დაბრუნდნენ.აღსანიშნავია, რომ ახმედ ზაკაევზე საერთაშორისპ ძებმა რუსეთის პროკურატურამ 2001 წელს გამოაცხადა. მას რუსები ბრალს სდებენ ტერორიზმში, მშვიდობიანი მოსახლეობისა და რუსი სამხედროების მკვლელობებში. 2003 წელს ლონდონის სასამართალომ ახმედ ზაკაევის ექსპრადაციაზე რუსეთში აური განაცხადა და მას დიდ ბრიტანეთში პოლიტიკური თავშესაფარი მისცა.აღსანიშნავია, რომ ეს ახმედ ზაკაევის დაბრუნების შესაძლებლობის შესახებ ჩეჩნეთის ახლანდელი პრეზიდენტის მიერ გაკეთებული პირველი განცხადება როდია. კადიროვის ამგვარი განცხადებების შემდეგ რუსეთის ფედერაციის გენპროკურატურის საერთაშორისო თანამშრომლობის სამმართველოს ხელმძღვანელმა სააკ კარაპეტიანმა განაცხადა, რომ ახმედ ზაკაევის წინააღმდეგ წამოყენებული ბრალდებების გადახედვის საფუძველი არ არსებობს.”ზაკაევს არ უბრძოლია, ის როგორც თავისი პროფესიის წარმომადგენელი მხოლოდ მოჩვენებითად აჩვენებდა ყველას, რომ ის მებრძოლია. ის ლამაზად საუბრობდა და ლაქლაქით ამგვარ იმიჯს იქმნიდა. მას არაფერი ისეთი არ ცაუდენია, რაც მას ჩეჩნეთში დაბრუნებაში ხელს შეუშლიდა. ამიტომაც მივიჩვენ, რომ მას თავისუფლად შეუძლია ლონდონიდან თავის სამშობლოში დაბრუნდეს და ჩეჩნეთში ცხოვრება გააგრძელოს”, _ აცხადებს რამზან კადიროვი და დასძენს, რომ როგორც მუსულმანი და ჩეჩენი იგი ვალდებულიცაა ეს გააკეთოს.ჩეჩნეთის პრეზიდენტი ასევე აცხადებს, რომ ახმედ ზაკაევი თავის თავს ჩეჩნეთის დევნილობაში მყოფი მთავრობის ხელმძღვანელად აცხადებს, მაგრამ ეს მხოლოდ ფუჭი სიტყვებია და ამის უკან არც არაფერი არ დგას. კადიროვი ასვეე აცხადებს, რომ ე.წ. ინჩქერიის ლიდერები მრავალი წლის განმავლობაში ხალხს ცრუიდეოლოგიით ატყუებდნენ, თუმცა თავადაც არ სჯეროდათ იმ საღვთო ომის რომელსაც თითქოს აწარმოებდნენ.